tradycja Lusławic

Lusławice położone są w odległości 3 km od miasta Zakliczyn n. Dunajcem. W II połowie XVI w. powstała tutaj Szkoła Lusławicka – jeden z najważniejszych ośrodków ruchu Braci Polskich (ruch religijny i społeczny wywodzący się od polskich kalwinistów). W 1598 roku osiedlił się tu wybitny włoski myśliciel Faustus Socyn, jeden z najważniejszych działaczy ruchu reformacyjnego w Europie. Dzięki jego doktrynie Bracia Polscy stali się organizacją, wokół której gromadzili się wielcy humaniści ówczesnej Europy. Bracia Polscy mieli swoje zbory we wszystkich większych miastach Polski.

Szkoła Lusławicka na wzór ówczesnych akademii prowadziła kształcenie w następujących dziedzinach: teologii, metafizyki, logiki, dialektyki, anatomii i fizyki. Przygotowywała również uczniów do trudnej sztuki prowadzenia dysput religijnych, a w dziedzinie muzyki - do wspólnego śpiewania psalmów i innych pieśni. Jeden z największych poetów ariańskich, Wacław Potocki, mówiąc o Lusławicach porównywał je do „niebieskiego Jeruzalem” i uważał za centrum kulturalne, gdzie jego zdaniem, „głębiej rzeczy kultury uważano”.

20 lipca 1659 roku obradujący w Warszawie Sejm Polski uchwalił ustawę, która nakazała Braciom Polskim opuszczenie kraju. W ten sposób zakończyła swoje istnienie najdłużej działająca ze wszystkich szkół Braci Polskich – szkoła w Lusławicach, w której szkoliła się nie tylko młodzież polska, ale także młodzież przybywająca z Węgier Siedmiogrodu i Słowacji.